Endüstriyel Tasarım

Sınai Mülkiyet açısından Endüstriyel Tasarım; bir ürünün tümü, veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu görünümdür.

Bir tasarımın tescil belgesi ile korunabilir olması için 2 önemli unsuru üzerinde barındırması gereklidir.

1. Yenilik:
Tescil için başvurulan bir endüstriyel tasarım, daha önce dünya üzerinde genel kamuoyu tarafından ulaşılabilir halde olmayan, bir şekilde kullanılmayan ya da sunumu yapılmamış olmalıdır.

2. Ayırt edicilik:
Tescil için başvurusu yapılmış endüstriyel tasarım, ilgili faaliyet alanı konusunda (Ör: Mobilya, konfeksiyon, kuyumculuk vb.) bilgilendirilmiş bir kullanıcı üzerinde belirgin bir fark olduğu izlenimini oluşturmalıdır. İki tasarım arasındaki küçük farklar, ya da genel kamuoyunda “7 farklılık olmalıdır” gibi inanışlar ayırt edicilik kriteri için yeterli değildir.

Ülkemizde Endüstriyel Tasarımlar, 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile korunmaktadır. Diğer sınai haklar gibi Endüstriyel tasarımlar da hangi ülkede tescillenmişlerse, sadece o ülkede korunurlar. Tescil başvurusu konusunda Türk Patent Enstitüsü tek yetkili kurumdur.

Endüstriyel Tasarımla, faaliyet alanlarına göre Locarno Sınıflandırması adı verilen bir uluslar arası sınıflandırma sistemine göre tescil edilirler. Detaylı sınıf listesini görmek için tıklayınız.

Endüstriyel Tasarımların başvurusu hazırlanırken, ilgili tasarımın farklı olan ve tescille korunması istenen bölümlerinin fotoğrafına ek olarak, fotoğrafla ifade edilen farkların yazı ile aktarıldığı bir tarifname dokümanı da oluşturulmalıdır. Başvuru sonrasında Türk Patent Enstitüsü uzmanlarınca dosya incelenir ve uygun görülürse aylık Resmi Endüstriyel Tasarım Bülteni’nde kamuoyunun itirazlarına açılır. Herhangi bir itiraz gelmemesi durumunda tasarım, belgeye bağlanır. Tüm bu süreç yaklaşık olarak 9 ay sürer.

İçerik ve genel özellikleri itibariyle birbirin aynı olan 2 ürün arasında, farkı oluşturan ve tüketicinin gözünde o ürünü cazip kılan şey ürünün ya da ambalajın tasarımdır. Yeni ve özgün tasarımların ortaya çıkması da gerek zaman gerekse finansal kaynak açısından belirli maliyetleri beraberinde getirmektedir. Tüm bu maliyetlere katlanarak ortaya çıkarttığınız tasarımların korunabilmesi ve yasal olarak hak sahibi konumunda olabilmeniz için de tescil tek yoldur.

Taklit tasarım kullanan, üreten ya da satanlar hakkında mahkemeler;

1. İki yıla kadar hapis,
2. Yapılan ihlal ve tecavüzün şekline göre değişen para cezaları,
3. İşyerlerinin bir yıldan az olmamak üzere kapatılmasına ve aynı süre ticaretten men edilmelerine karar verebilmektedirler.

Endüstriyel Tasarım Tescilleri, 5 yıllık süre boyunca hak sahibine koruma sağlar. Bu koruma gerekli harçlar yatırılarak 4 defa daha olmak üzere toplam da 25 sürebilir.

Tescilli Endüstriyel Tasarımlar diğer taşınır ya da taşınmaz mallar gibi alınıp satılabilir, kiraya verilebilir hatta miras yoluyla nesilden nesile aktarılabilir.